M. Ali KAYA
H. 3 asırda dünyaya geldi. asıl adı Tayfur'dur. Babasının adı İsa, dedesinin adı, Şerûşân'dır. Şerûşân mecûsî iken müslüman olmuştur. İsâ'nın üç oğlu vardı. Tayfur (Beyazıd) ortancaları idi. diğerleri Âdem ve Ali isimlerini taşıyordu. Hepsi de zühd ve takva sahibi kimselerdi. Beyâzıd H. 234 yılında vefat ettiği söylenir. 

Peygamberimiz (sav) "Kendini bilen Rabbini bilir" buyurmuşlardır. Allah bir kulunu sevdiği zaman o kulun kalbine aşk ve şevk verir. Bu aşk ve şevk ile kalbi tertemiz olur; Allah'ı sever, Allah da onu sever. Evliyaların menkıbeleri ve öğütleri hidayet rehberleridir.

Beyazıd'ın Tavsiyeleri:

1. Ey ilim yiğidi! İlimde ilim ara. İlim senin bildiğinin içinde olup bildiğiğin şeyden farklıdır. Ey züht yiğidi! Züht içinde zühdü ara! Ey tava yiğidi! Takvayı takva içinde ara!

2. Rabbimi rüyada gördüm ve sordum: "Rabbim, sana nasıl geleyim?" Rabbim buyurdu: " Nefsini terket ve gel" diye cevap verdi.

3. Peygamberin sünnetini yaşamayan kimse nasıl olur da velilik iddiasında bulunur?

4. Beyâzıd'a sordular: "Kul Allah'a ne ile kavuşabilir?" Cevap verdi: "Dilsizlik, sağırlık ve körlükle" şeklinde cevap verdi.

5. Yüce Allah bana sekiz kerametle ikramda bulundu:
 1. Kendimi çok geri, halkı çok ileri gördüm.
 2. İnsanların yerine cehennemde yanmaya razı oldum ve daima arzu ettim.
 3. Her zaman mü'minlerin kalbine sevinç ve ferahlık vermeye çalıştım.
 4. Yarın için hiçbir şeyi biriktirmedim.
 5. Allah'ın rahmetini insanlar için arzu ettim.
 6. Gayretimi mü'minlerin gönlüne âhiret sevincini vermek için harcadım.
 7. Mü'minlere olan şefkatimden önce selamı ben verdim.
 8. Kendi nefsime dedim ki: Allah beni ahirette affeder de şefaat hakkı verirse önce bana eziyet edenlere şefaat ederdim, sonra bana iyilik edenlere.."

6. "Allah kullarına kâfi değil mi?" ayeti onunu temel prensibi idi.

7. Kalb ne kadar marifetullah ile meşgul olursa kalbin basireti o derece açılır. Bu da ancak Allah'ın isim ve sıfatları ile meşgul olmakladır. "Bir saat sünnetullah'ın bedi' asarı ile meşgul olmak bir senelik nafile ibadetten hayırlı" olması bu sırdandır.

8. Sıddıkların son makamı, peygamberlerin ilk basamağı ve ilk merhalesidir.

9. Kişinin nefsi kalbi ile yatıştığında, kalbi rabbine olan hüsn-ü zannından dolayı sevince gark olduğu, Allah'ın iradesi ile zannı sıhhate kavuştuğunda, iradesi meşiet-i ilâhiye ile birleştiğinde, kalbi Allah'ın rif'ati ile yüceldiğinde, nefsi ilâhî kudret ile harekete geçtiğide, o kul ne tarafa giderse Allah ile beraberdir. Yüce Allah buyurdu: "Ben kulumun zannı üzereyim. Kulum beni nasıl zannederse beni öyle bulacaktır."

10. Ehl-i dünya dünya ile, ehl-i ahiret ahiret ile meşgul olurken, sen Allah ile meşgul ol!

11. Allah'ın veli kullarını sev ki, onlar da seni sevsinler. Allah dostlarını seven Allah'ın dostu olur. Kişi sevdiği ile beraberdir" buyurur peygamberimiz (sav)

12. Bütün marifetlerin "Lâ ilâhe illallah" kelimesinde son bulur.

13. Günaha isyanın tövbesi bir tövbedir; taatin tövbesi yüz tövbedir. İmam-ı Azam demiştir ki: "Nice ibadetlerimiz var ki, tövbeye muhtaçtır." Bazen olur ki, zikrimiz ona hicap olur.

14. Velilerin intibahının merhaleleri dörttür:
 1. Nefsini anınca aciz ve fakir olduğunu görür,
 2. Günahlarını hatırlayınca tövbe ve istiğfar ederler,
 3. Dünyayı hatırlayınca ibret alırlar,
 4. Allah'ı hatırlayınca iftihar eder dururlar.

15. Arifin kemâli, rabbine olan muhabbetiyle yanmasıdır.

16. Allah'ın isimleri sıfatların ismidir. Allah ise zatının ismidir. İsimler sıfatları, sıfatlar da zatı bize anlatır.

17. İnsanlara ilim gözü ile bakan onlara buğzeder, kim de hakikat gözüyle bakarsa onlara merhamet eder.

18. Mü'min nefsi olmayandır.

19. Herkes Allah'tan bir şeyler istiyorlar; Allah'ın dostları ise Allah'tan Allah'ı isterler.

20. Hz. Ali (ra) bir şiirinde şöyle demiştir: "Âdemoğlundan bir şey isteme! Ne istiyorsan Allah'tan iste! Bil ki Allah kendisinden istmeyene kızar. İnsandan bir şey istersen sana kızar."

21. "Lâ ilâhe İllallah" cennetin anahtarıdır. Ancak anahtarlar dişli olur. Cennetin anahtarının da dört dişi vardır: 
 1. Yalansız ve gıybetsiz bir dil,
 2. Hilesiz ve hıyanetsiz bir kalb,
 3. Haram ve şüpheli şeylerden uzak bir mide,
 4. Nefsi, sünnete aykırı bid'a ve kötü arzulardan uzak amelle terbiye etmektir.

22. Dünyada iki cennet vardır. biri nimetler cenneti, diğeri ise marifetler cennetidir. Nimetler cenneti fena bulur; ama marifetler cenneti ise ebedîdir, ebediyete kadar uzanır.

23. Sünnet dünyayı terk etmek, farz ise Allah ile beraber olmak ve sohbet etmektir.

24. Bâtıla bakan iki gözden ise, hakka bakan bir göz evlâdır.

25. Beyazıd-ı Bistamiye sordular: "Sofi kimdir?" Cevap verdi: "Bir eli ile Allah'ın kitabını, diğer eli ile de peygamberin sünnetini tutandır. Bir gözü ile dünyaya, bir gözü ile ahirete bakandır. Dünya ve ahiret ortasında Allah'a yönelendir.

26. Arifin alameti nedir? dediler. Cevap verdi: "Allah'ı anmaktan fütur getirmez, dili Allah'ı zikredecek ama usanç duymayacak, Allah'ın hakkını ödemekte gevşeklik ve âcizlik göstermeyecek, Allah'tan başkası ile gönül dostluğu kurmayacak" dedi.

27. On şey beden için farzdır: 
 1. Farzları noksansız olarak yapmak,
 2. Haramlardan kaçmak,
 3. Allah için mütevazi olmak,
 4. Müslüman eziyetten sakınmak,
 5. İyi kötü herkese hayırhah olmak,
 6. Allah'ın mağfiretini arzulamak,
 7. Her işte Allah'ın rızasını gözetmek,
 8. Öfkeyi, gurur ve taşkınlığı, zulüm ve haksızlığı ve mücadeleyi terketmek,
 9. Kendi kendine nasihat etmek ve nefsini ıslaha çalışmak,
 10. Ölüme bilerek hazırlanmak.

28. On şey bedeni korur:
 1. Gözü haramdan ve lüzumsuz şeylerden korumak,
 2. Dili zikre alıştırmak ve bunu alışkanlık haline getirmek,
 3. Günlük nefis muhasebesi yapmak,
 4. İlim öğrenmek ve bunun gereğini yapmak,
 5. Herkese karşı edep ve terbiyeyi muhafaza etmek,
 6. Bedeni dünya ve ahirete faydalı işlerle yormak,
 7. İnsanlar ile ülfet etmek, kalbi, zekayı ve düşünceyi berraklaştırmak,
 8. Nefis ile kıyasıya mücadele etmek,
 9. Çokça ibadet etmek,
 10. Sünnet-i Seniyyeye uymak.