M. Ali KAYA

    Peygamberimiz (sav) buyurdu: “Yüce Allah imanı yarattı. İman ‘Allah’ım beni güçlendir’ diye dua etti. Allah onu cömertlik ve güzel ahlak ile güçlendirdi. Allah küfrü yarattı. Küfür ‘Beni güçlendir’ dedi. Yüce Allah onu cimrilik ve kötü ahlak ile güçlendirdi. Bunun için peygamberimiz (sav) “Cimrilik ile kötü ahlak bir mü’minde içtima etmez” buyurdular.
    Peygamberimiz (sav) devamlı olarak sahabelerine insanlara karşı güzel ahlakla muamele etmelerini tavsiye ederdi. Bu baptan Muaz b. Cebel’e (ra) “Ey Muaz! İnsanlara karşı iyi ahlaklı ol” (Muvatta, Hüsn-ü Hulk, 1) buyurmuşlardır.
    Dünyaya kabiliyetlerini iyi yönde geliştirmek için gönderilen insanın dünyada kazanacağı ve kabiliyetlerini geliştireceği en iyi kazanımı ve bunu kazanmanın en güzel yolu ahlakını güzelleştirmektir. Bunun için peygamberimiz (sav) “Mü’minin imanca en kâmil olanı ahlakça en mükemmel olanıdır. En hayırlınız da ailesine hayırlı olanınızdır” (Tirmizi, Rada, 11) buyurmuşlardır.

    İbadetlerin amacı Allah rızasını kazandırmaktır. Allah’ın razı olacağı amellerin başında farzları yapmak ve haramlardan kaçınmak vardır. Hiç kimse haramlardan kaçmak ve farzları yapmaktan daha değerli bir ibadet ile Allah’a yaklaşamaz. Bundan sonra ise ahlakını güzelleştirmekten daha değerli bir amel yoktur. Nafile namaz ve nafile oruç gibi ibadetlerin bir amacı da nefsi ıslah etmek ve ahlakını güzelleştirmektir. Bunun için peygamberimiz (sav) “Kıyamette mizanda güzel ahlaktan daha ağır gelen bir ibadet yoktur. Güzel ahlak sahibi ahlâkı sayesinde geceleri nafile namaz kılan ve gündüzleri nafile oruç tutanların derecesine ulaşır. Allah çirkin söz ve davranış sahiplerine öfke duyar” (Tirmizi, Birr, 62) buyurmuşlardır.
    Peygamberimizin (sav) en belirgin özelliği güzel ahlakıydı. Yüce Allah Kur’ân-ı keriminde peygambere itaati emrederken elbette güzel ahlakına uymayı da emretmiştir. Ayrıca “Peygamberde sizin için güzel örnek vardır” (Ahzab, 33:21) buyurarak ahlakına uymayı da emretmiştir. Peygambere en yakın olanlar da elbette ahlak bakımından ona en çok benzeyenler olacaktır. Nitekim peygamberimiz (sav) de “Bana en sevgili olanınız ve kıyamette derece bakımından en yakınınız ahlakı en güzel olanınızdır. Bana en uzak olanınız da gevezeler, boşboğazlar ve yüksekten atanlardır” (Tirmizi, Birr, 77) buyurmuşlardır.
    İnsanlara yapılacak en güzel iyilik onlara güler yüzle muamele etmek ve güzel karşılamak, güzel uğurlamak ve güzel davranmaktır. Sahabelerden Nevvas b. Sem’ân (ra) peygamberimize (sav) iyilik ve kötülük, günah ve sevap konusunu sorar. Peygamberimiz (sav) de ona “İyilik güzel ahlaktır. Kötülük ve günah ise kalbini rahatsız eden ve başkalarının görmesinden ve bilmesinden rahatsız olduğun şeydir” (Müslim, Birr, 15) buyurmuşlardır.
    Peygamberimiz (sav) “İman yetmiş küsur şubedir. Hayâ da imandan bir şubedir” (Buhari, İman, 3) buyurmuşlardır. Hayâ, bir insanın hatasının yüzüne karşı söylenmesidir. Bunun için güzel ahlakın temelidir.
İmanlı bir insan Allah korkusu ile kul hakkından çok çekinir. Bundan dolayı peygamberimiz (sav) “Müslüman diğer Müslümanların elinden ve dilinden zarar görmediği kimsedir. Mü’min de halkın canı ve malına karşı emniyet ve güven duyduğu kimsedir” (Tirmizi, İman, 12) buyurmuşlardır.
    Sonuç olarak İslamiyeti bir ağaca benzetecek olursak iman kökleri, ibadet gövdesi, ahlak da onun meyveleridir. Bunun için ahlak imansız olmaz ve imanın meyvesi güzel ahlaktır.