M. Ali KAYA
Peygamberimiz (sav) “Fi-Sebilillah” Allah için tasadduk ve cömertlik ile ilgili olarak şöyle buyurmuşlardır:

1. Bu din zatım için seçtiğim ve razı olduğum dindir. Ona ancak cömertlik ve güzel ahlak yakışır. Müslümanlığınızı bu iki yüce hasletle yüceltiniz. (Heysemi, Zevaid, 8:20; Aliyyu’l-Muttaki, Kenzu’l-Ummal, 6:392)

2. Cömertlik kökü cennette, dalları dünyaya sarkmış olan bir ağaçtır. Kim o ağacın bir dalına yapışır ve cömert davranırsa cennete girer. (Kenz, 6:571)

3. Cömert Allah’a yakın, insanlara yakın ve cennete yakındır, cehennemden uzaktır. Cimri Allah’tan uzak, insanlardan uzak, cennetten uzak ve cehenneme yakındır. (Tirmizi, Birr, 40)

4. Saffan b. Umeyye Mekke fethedilince islama düşmanlığı bilindiği için korkudan Mekke’yi terk etmişti. Huneyn savaşına da ganimet amacı ile inanmayanların da katılmasına müsaade edildiği için katılmıştı. Bu arada peygamberimizi yakından tanıma fırsatı buldu. Merhametini ve insan sevgisini görünce peygamberliğine inanmadığı halde yakınında bulunmaktan çekinmemeye başladı. Havazinliler mağlup olup büyük bir ganimet bırakınca bundan peygamberimize 500 koyun düşmüştü. Safvan koyunu ne kadar çok sevdiğini söyleyince peygamberimiz (sav) kendi hissesine düşen 500 koyunu Safvan’a verdi. “İstersen sana verebilirim” buyurdu. Buna inanmayan Safvan koşarak kavmine ve kabilesine giderek “Koşun, koşun hayatta fakirlikten asla korkmayan birini gördüm. Elindeki her şeyini hiç tereddüt etmeden verebiliyor. Bu ancak peygamber olabilir” diyerek Müslüman oldu. (Vakıdî, Megazi, 1:381)

5. Sahabelerin bir kısmı önceleri dünyalık elde etmek için Müslüman olmuşlardı. Sonra zaman içinde iman kalplerine yerleşerek iman ve İslamiyet kendilerine her şeyden daha sevimli hale geldi.(Müslim, Fedail, 57-58)

6. Peygamberimiz (sav) Huneyn Ganimetlerinden 100 deve ile 160 okıyye gümüş tartarak fazladan Ebu Süfyan’a vererek onun gönlünü İslama açmıştır. (Köksal, İslam Tarihi, 7:102) Bundan anlaşılmaktadır ki islamın hakimiyeti ve kalplere yerleşmesi cömertlikledir.

7. Peygamberimiz (sav) asla mal biriktirmemiştir. Evinde üç günlük yiyecek saklamazdı. Asla alıcı değildi, daima verici olmuştur. Kuru hasır ve çıplak toprak üzerinde uyurdu. Hz. Ömer bu haline acıyarak ağlayınca “Yâ Ömer! Allah dünyayı Kisra ve Kaysere, ahreti ve cenneti bize vermiştir. Bu taksime razı olmaz mısın?” demiştir. Cennetin ancak dünyayı terk etmekle kazanılacağını anlatmıştır. (Buhari, Tefsir, 66:2; Müslim, Talak, 30-31)

8. Resulullah (sav) cömertlikte eli açıklıkta insanların en cömerdi idi. (Müsned-i Ahmed, 1:288; İbn-i Hişam, Sire, 2:43)

9. Bilal-i Habeşi (ra) peygamberimizin (sav) malının bekçisi idi. Hastalığı esnasında Hayber hurması ve parası geldi. Hepsini dağıttı. İki dirhemi kaldı. Onu da vermeden rahat etmedi. Peygamberimiz (sav) bu iki dirhemi Bilal’e verdi ve bunları da al ve muhtaçlara ver de beni bu iki dirhemden kurtar” buyurdular. (Hayat-ı Sahabe, 2:38)

10. Peygamberimiz (sav) Hz. Bilal-i Habeşi’nin evine geldi. Orada bir yığın hurma gördü. “Bunlar nedir?” diye sordu. Bilal, “Misafirlerimiz için bekletiyorum” dedi. Peygamberimiz (sav) “Bilal! Sen kendi cehennem ateşini hazırlamaktan korkmuyor musun? Bunları hemen infak et. Rabbim azaltır diye sakın endişe etme!” buyurdular. (Ebu Nuaym, Hilye, 1:149; Taberani, Mu’cemu’l-Kebir, 1:340)

11. Peygamberimiz (sav) “Şu Uhut Dağı kadar altınım olsa bundan dolayı sevinmem. Herhangi bir borcu ödemek gayesi ile yanında tuttuğum dışında elimde bir dinar olduğu halde üç gün geçirmek istemem” buyurdu. Sonra “Dünyada çok mala sahip olanlar ahrette en az sevaba sahip olanlardır. Ancak dünyayı kesben değil, kalben terk etmek kazancı ile Allah rızasını kast edenler, tasaddukta ve ihsanda bulunanlar, cömert olanlar müstesnâdır. Ama ne var ki bunları yapanların sayısı çok azdır” buyurdular. (Buhari, Rikak, 14; Müslim, Zekât, 32)

12. “Sadaka burhandır.” (Müslim, Taharet, 1) Kabirde meleklerin sual sormaya gelince dehşetinden insanın dili tutulur. Cevap veremez. Bu durumda kıldığı namaz, oruç, zekât ve ibadetleri gelir ve onun yerine cevap verirler. Bu durumda sadaka onun iman ve ibadetine burhan olur.

13. Ademoğlu ‘malım, malım’ der durur. Halbuki insanoğlunun malı yiyip bitirdiği, giyip eskittiği ve sadaka olarak verip ahrete gönderdiğidir. (Müslim, Zühd, 3-4)

14. İsraf haram yolda harcanan para ve maldır. İsrafta hayır olmadığı gibi, hayırda da israf yoktur. Helal yolda yapılan harcamalar israf sayılmaz. (İmam-ı Azam)

15. “Hangi amel daha hayırlıdır?” şeklindeki bir suale peygamberimiz (sav) “Yemek yedirmen ve tanıdık tanımadık herkese selam vermendir” şeklinde cevap vermiştir. (Buhari, İman, 6:20; Müslim, İman, 63)

16. Kişi borçlu olarak ölürse, borcu ödeninceye kadar kendisi için hazırlanan cennete girmesine engel olunur. (Tirmizi, Cenâiz, 67; Darimi, Büyu’, 52)

17. "Borçlu sıkıntıda ise kolaylık gösterin ve mühlet verin. Şayet alacağınızı bağışlarsanız bu sizin için daha hayırlıdır.” (Bakara Suresi, 2: 280)

18. Gerek alışverişte, gerekse borcunu istemede kolaylık gösterene Allah rahmet etsin. (Buhari, Büyu, 16; İbn-i Mâce, Ticâret, 28)