M. Ali KAYA
Hz. Talha’nın tam adı Talha b. Ubeydullah b. Osman b. Amr b. Sa’d b. Teym b. Mürre b. Katb b. Lüeyy b. Gâlib el-Kureyşî et-Teymî olup künyesi Ebu Muhammed’dir. Aşere-i Mübeşşere’den olup İslam ile şereflenen sekizinci sahabedir. Hz. Ebubekir’in (ra) gayreti ile Müslüman olmuştur. Hz. Ömer’in seçtiği altı kişilik Şura üyelerindendir. Annesi es-Sa’be binti Abdillah b. Mâlik el-Hadramiyye’dir. 

Rivayete göre, Talha b. Ubeydullah, Busra panayırında bulunduğu bir sirada, oradaki bir manastırın rahibi: “Sorun bakayım, bu panayır halkı arasında, ehl-i Harem'den bir kimse var mı?” diye seslenir. Talha da: “Evet var! Ben Mekke halkındanım” diye cevap verir. Bunun üzerine rahip: “Ahmed zuhur etti mi?” diye sorar. Talha: “Ahmed de kim?” der. Rahip: “Abdullah b. Abdulmuttalib’in oğludur. Bu ay O'nun çıkacağı aydır. O, peygamberlerin sonuncusudur. Haremden çıkarılacak; hurmalık, taşlık ve çorak bir yere hicret edecektir. Sakin O'nu kaçırma” der.

Rahibin söyledikleri Talha'nin kalbine yer eder. Oradan ayrılarak Mekke'ye döner ve yakında herhangi bir olayın meydana gelip gelmediğini sorar. Abdullah’ın oğlu Muhammedü'l-Emîn'in peygamberliğini ilan etmiş olduğunu ve Ebubekir'in de O'na tabi olduğunu öğrenir. Hemen Ebubekir'in yanına vararak rahibin anlattıklarını haber verir. Sonunda her İkisi birlikte Resulullah’a (sav) giderler. Talha Müslüman olur.

Müslüman olduktan sonra müşriklerin eziyetlerine maruz kalmış; ama sabretmiştir. Hz. Ebubekir (ra) ile beraber bağlanmış ve günlerce hapis kalmış, Teymoğulları kendisine sahip çıkmamış seyirci kalmışlardır. 

Peygamberimiz (sav) Hz. Talha’yı (ra) Hz. Zübeyir (ra) ile kardeş ilan etmiş, hicretten sonra da peygamberimiz (sav) Hz. Talhâ’yı (ra) Ubeydullah b. Ka’b (ra) ile kardeş yapmıştır. Kureyş’in ticaret kervanı hakkında bilgi toplamak amacı ile Şam yakınlarında bulunduğu için Bedir Savaşına katılamamış; ama peygamberimiz (sav) kendisine ganimetten pay ayırmıştır.

Uhut savaşında peygamberimizi (sav) kahramanca korumuş, peygamberimize (sav) atılan oklara ve süngülere gövdesini siper etmiş, atılan bir ok eline isabet ettiği için eli çolak olmuştur.  Tarihte ilk olarak bahçesini Müslümanlara vakfederek “Vakıf” kurumunun temelini atan da Hz.Talha (ra) olmuştur.

Hz. Osman’ın (ra) şehadetinden sonra ilk olarak Hz. Ali’ye biat eden o olmuştur. Ama ne var ki ilk olarak biatından vazgeçen de o olmuş ve Hz. Aişe’nin yanında yer almıştır. Cemel’de Hz. Zübeyir (ra) savaşmaktan vazgeçerek Medine’ye dönmüş, ama o kararlı bir şekilde savaşa devam etmiş ve savaş esnasında Mervan b. Hakem tarafından şehit edilmiştir. Vefatında 64 yaşlarında olduğu söylenmektedir.

Hz. Talha (ra) peygamberimizin (sav) bacanağı olup hanımlarından dört tanesi peygamberimizin (sav) kız kardeşleriydi. On biri erkek ikisi kız olmak üzere on üç çocuğu olmuştur. Bunlardan Muhammed, İmran, Musa ve Yakub Cemel vak’asında “Harre Gününde” savaşın en dehşetli günü şehit edilmişlerdir.

Hz. Talha (ra) doğrudan peygamberimizden (sav) hadis rivayet ettiği gibi, Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer’den hadis rivayet etmiştir. Sahabenin zenginlerinden olup cömertliği ile şöhret bulmuş ve kendisine “El-Feyyaz” lakabı verilmiştir. Vefat ettiği zaman geriye miras olarak pek çok gayr-i menkul, nakit para ve değerli eşya bırakmıştır. Gayr-i emnkullerin toplamı otuz milyon dirhem olduğu söylenir. İki milyon dinar da nakit bıraktığı tarihçiler tarafından söylenmiştir. Sadece Irak’tan yıllık yüz bin dirhem gelir elde etmekteydi.