M. Ali KAYA
 

İlâhî kaynaktan gelen ve insanı Allah’a yaklaştıran ve Allah’ın rızasını kazandıran şeylere kutsal değerler denir. Kutsal değerler hiçbir şeye alet edilemezler. Kutsal değerlere hizmet edilir, inanılır ve korunmaya çalışılır. Dünyevî ve uhrevî hiçbir şeye tabi ve alet edilemezler. Yine kutsal değerler dünyaya ait herhangi bir menfaatin aleti haline getirilemez. İman edilir; ama iman herhangi bir şeyin aleti ve aracı olamaz.

İmanı araç olarak görüp bunun ile dünyevî bir amacı ve menfaati takip etmek nifaktır. Münafıkların yaptığı şey aslında budur. Bunun sebebi onların imanı anlamamış olmalarıdır. İmanın hakikatine erememişler ve imanı dünyevî menfaat ve saadetin aleti zannetmişlerdir. Mü’minler de imanı ahiret saadetinin aleti zannederek imanı ahiret saadetine araç olarak görürlerse imandaki ihlâsı kaybetmişlerdir. Gerçekte ise iman hakikati idrak etmenin ve gerçeği bulmanın ifadesidir.

İnsan Allah’ın yarattığı en değerli varlıktır; ama kutsal varlık değildir. Ancak ilahî vahye ve sırlara ulaşan insanlar Allah’tan aldıkları bu feyz ve ilham ile kutsiyet kazanmaktadırlar. Bu bakımdan onlara yapılan hizmet ilim, din ve iman adınadır, bu hizmet onların şahıslarına ait değildir. Onlar bunu kendi şahıslarına mal ederlerse haksızlık ve büyük zulüm işlemiş olurlar. Onlar ilahî hakikatlere, ilme ve imana hizmet etmekle büyük değer kazanırlar. Bu değerlerini ve saygınlıklarını şahıslarına, zekâlarına ve çalışmalarına değil, ilâhî lütuf ve yardıma mazhariyetlerine borçludurlar. Bunun için daima şükretmek zorundadırlar. Kendilerine yüklenen bu vazifeyi hakkıyla yapmamalarından ve gereği gibi hizmet ve ibadet edememekten dolayı kendilerini sorumlu, kusurlu ve günahkâr bilirler. Aksi takdirde tahdis-i nimet yerine küfran-ı nimet eder, Allah’a ait olanı kendi şahıslarına mal etmiş ve kendilerine zulmetmiş olurlar. Pek çok ilim ve din adamı bu hakikati anlamadıkları için dini ve imanı kendi menfaatlerine alet etmek gibi bir yanlışa düşmektedirler.

Kur’âna hizmet edilir. Dine hizmet edilir. Din ve kur’an insanların hizmetine verilmez. İnsan imana ve kur’âna hizmet etmekle kendini şeytandan, nefsin azgınlıklarından ve dünyanın kendisini aldatmasından ve ehl-i dalalet ve küfrün hile ve desiselerinden korumuş olur. İnsanın dine ve kur’âna hizmet ile elde edeceği fayda ve menfaati budur. Bunun için dine hizmet edenler dünyada sıkıntıdan kurtulamazlar. Dünya başlarına zindan olur.

Din, iman ve kur’ân ahiret saadetine de alet edilemez. Ahiret saadeti Allah’ın ihlâsla dini ve imanı hiçbir şeye alet etmeden hizmet edenlere lütfu ve mükâfatıdır. Bu inanç ve ihlâsı kaybettikleri zaman bu mükâfatı da hak etmezler. Ancak Allah kendilerini affeder de lütfu ve ihsanı ile verirse o zaman saadete erer ve cennete girerler.

Bediüzzaman Said Nursi hazretleri “İman hizmeti, îman hakaikı, bu kainatta her şeyin fevkindedir; hiçbir şeye tabî ve alet olamaz. Fakat bu zamanda ehl-i gaflet ve dalalet ve dînini dünyaya satan ve bakî elmasları şişeye tebdil eden gafil insanlar nazarında, o hizmet-i îmaniyeyi hariçteki kuvvetli cereyanlara tabî ve alet telakki etmek ve yüksek kıymetlerini umûmun nazarında tenzil etmek endişesiyle, Kur’an-ı Hakîm’in hizmeti bize katî bir sûrette siyaseti yasak etmiş” (Tarihçe-i Hayat, 263)

İbadet de Allah’ın kesin emri olduğu için herhangi bir dünyevî ve uhrevî menfaatin aracı değillerdir. Namaz, oruç ve zekât gibi emirlerin faydaları, insana ve topluma menfaatleri elbette vardır; ama ibadet bunun için yapılmaz. Şayet ibadetten dünyevî ve uhrevî bir amaç takip edilirse o zaman ibadetteki ihlas zayi olduğu için Allah katında makbul olmaz.

Kutsal değerler hakikatin ifadesidir. Bu bakımdan ilim de hakikati araştırma ve varlığın ve eşyanın hakikatine erme hadisesidir. Hiçbir dünyevi menfaatin aleti olmaz ve olmamalıdır. Ama ne var ki, dünya menfaatine alet ve tabi edildiği içindir ki ilmin değeri kalmamıştır.