M. Ali KAYA
1. Muhakkak ki Allah birdir. Yani, şeriki ve naziri yoktur. Allah’ın bir olması şeriki ve naziri olmaması yönü iledir. Yoksa sayı itibariyle değildir.
2. O’nun misli ve benzeri yoktur.
3. Kudret O’nun zatî sıfatıdır. Acizlik yoktur. Hiçbir şey onu aciz edemez.
4. Kendisinden başka ilah, yaratıcı ve ibadete layık bir mabud yoktur.
5. O başlangıcı olmayan ilk ve sonu olmayacak olan tek varlıktır.
6. Asla fena bulmaz ve ebediyen var olacaktır.
7. Kâinatta ancak onu iradesi hâkimdir; neyi dilerse o olur. Tabiat kanunları onun iradesinin tecellisidir.
8. Vehimler onu kuşatamaz ve fehimler onu anlayamaz. Akıllar onu idrak etmekten acizdir. Hiçbir varlık ona benzemez.
9. Ölümsüz baki O’dur. Her şeyi ayakta tutan varlığını devam ettiren O’dur.
10. Hiçbir şeye ihtiyacı olmadan yaratır. Hiçbir yerden yardım almadan bütün varlığın ihtiyacı olan rızkını verir.
11. Hiçbir meşakkat ve sıkıntı çekmeden her şeyi yoktan benzersiz yaratır.
12. O Allah mahlûkatı yaratmadan önce de sıfatları ile baki idi. Mahlûkatı yarattıktan sonra da O’nun sıfatlarında bir artış olmadı. Şu anda da sıfatları ile ezeli ve ebedidir.
13. Allah mahlûkatı yaratmadan önce de “Hâlık” idi, rızkı vermeden önce de “Rezzak” idi. Rububiyeti ve Ulûhiyet ona hastır. Bunun için mahlûkatın olmasına gerek yoktur. Hayat vermeden önce de “Hay” idi, mahlûkatını kahretmeden ve öldürmeden önce de Allah “Mümit” ve “Kahhar” idi.
14. Allah her şeye kadirdir ve her şeyin Allah'a ihtiyacı vardır. Her iş Allah'a çok kolaydır. Allah'ın ise hiçbir şeye ihtiyacı yoktur. O Allah Semidir ve Basirdir hiçbir şey onun misli gibi değildir.
15. Allah her şeyi ilmi, iradesi ve kudreti ile yaratır. Her şeyin kaderini ilm-i ezelisi ile takdir eder ve her varlığa bir ecel tayin eder. Hiçbir varlık bu sınırların dışına çıkamaz.
16. Yüce Allah mahlûkatını varlığına, isim ve sıfatlarına delil olsun için yaratmıştır. İnsanı da varlığın bu delillerini kavrayarak şuunatı, isim ve sıfatları ile tanısın ve iman ederek itaat etmesi için yaratmıştır. İnsanın yaratılış amacı budur.
17. Allah insana sayısız kabiliyetler vermiştir. Bunların nemalanarak gelişmesi için de peygamberlerini göndermiş emretmiş ve nehyetmiştir. Allah'ın emir ve nehyinde insanın istidatlarının gelişmesini sağlama hikmeti vardır. Çünkü masiyetler insanın kabiliyetlerini ve istidatlarını dumura uğratır ve öldürür. O insan da cehenneme ehil olacak vaziyete girer. Yasaklarından kaçmak ve emirlerine itaat etmekle insandaki kabiliyetler inkişaf eder ve cennete layık olacak hale gelir.
18. Her şey Allah'ın takdiri ve iradesi ile meydana gelir. Allah'ın irade ve kaderi dışında hiçbir şey cereyan etmez. Şayet edecek olsa o zaman bu Allah için bir noksanlık olur. Allah ise noksan sıfatlardan münezzeh, kemal sıfatlarla muttasıftır.
19. Allah Müriddir. Dilediği olur, dilemediği olmaz. Allah'ın isim ve sıfatları kâinatı muhittir. İsim ve sıfatları ile her yerde hazırdır ve her şey onun huzurundadır. Geçmişe geleceğe, ezel ve ebede aynı anda hükmeder.
20. Yüce Allah bütün esma ve sıfatın mevsufu olan Vahid-i Ehaddir. Her cihette benzersiz, eşsiz tek ve yektadır.
21. Dilediğini hidayete erdirir, dilediğini dalalette bırakır. Ancak kulların iradesini kendi iradesine bir şart-ı âdi ve bir sebep yaparak kul hangisini isterse onun hakkında onu irade eder, kudreti ile onu yaratır.
22. Şifa ve rızık Allah’tan olduğu gibi, hidayet de Allah’tandır; ancak Allah hidayeti rızık ve şifa gibi isteyene verir. Kul rızkı talep ettiği gibi, hidayeti de Allah’tan talep etmeli ve sebeplerine yapışmalıdır.
23. Allah dilediğini hidayete erdirir ve affını isteyen asi kulunu fazlı ve keremi ile af ve merhameti ile affeder. Allah’ın fazlından hidayeti istemeyen ve hidayetin sebebi olan İmana ve peygambere karşı çıkanlara da adaleti ile dalalete giriftar eder. Allah bütün bunları meşieti, adaleti ve fazlı ile yapar.
24. Allah zıtlardan, benzerlerden ve yardımcılardan münezzehtir ve yücedir. Hiçbirine ihtiyacı yoktur. Hükmünü ve kazasını hiç kimse bozamaz, hükmüne kimse karşı çıkamaz, hiçbir işte ona galip gelinemez. Bütün bunlara yakinen şeksiz ve şüphesiz inanmak gerekir.
25. Tevhid hakikatinin aslı ve itikadın gereği “Allah'ın birliğine, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, öldükten sonra yeniden bedenen dirilterek hesaba çekeceğine, bütün bunları kader ile tayin ve takdir ettiğine, hayır ve şerden insanın başına ne gelirse Allah'ın kaza ve kaderi ile olduğuna, ahrette hesaba, mizana, cennet ve cehennemin hak ve hakikat olduğuna inanmaktır.”
26. Allah'a iman, Allah'ın birliğine inanmaktır. Bu iman ancak “Tevhidi” insanlığa ders veren son elçisi Hz. Muhammed’in (sav) peygamberliğine, “hatemu’l-enbiya” ve bütün insanların peygamberi olduğuna inanmakla iman makbul olur.
27. Allah birdir. Birliği sayı yönü ile değil, şeriki ve naziri olmaması cihetiyledir. Tevhidin izahı şudur: “Allah birdir, ezeli ve ebedidir. Hiçbir şeye muhtaç değildir. Hiçbir şey onun dengi ve benzeri değildir.” (İhlâs Suresi, 1-4)
28. Allah'ın varlığı ancak isimleri ve sıfatları ile bilinebilir. Sıfatları ise Zâtî, Sübûtî ve Fiilî olmak üzere üçe ayrılır. Zâtî sıfatları: Vücut, kıdem, beka, vahdaniyet, kıyam bi-nefsihi, muhalefetün lil-havadistir. Subûtî Sıfatlar: Hayat, ilim, irade, kudret, kelam, semi, basardır. Fiilî Sıfatları ise, yaratma, rızık verme, inşa, ibda, sun’ gibi bütün işlerin her birini ortaya çıkaran isimleridir.
29. Allah'ın işlerine “şe’n” adı verilir ve çoğulu “şuunât”tır. Her işin bir adı ve her adın bir ismi vardır. Allah'ın işleri sonsuz olduğu için işlerine delalet eden isimleri de sonsuzdur. Allah isim ve sıfatları ile ezeli ve ebedidir.
30. Allah'ın isimleri ve sıfatları ezelî ve ebedî olduğu ve mahlûk olmadığı halde sıfatların gereği olan mahlûkat Allah'ın yaratması ile mahlûktur. Varlığın Allah ile münasebeti mahlûku olması yönü iledir.
31. Yüce Allah varlığını hissettirmek ve kudretini göstermek için en aciz, en muhtaç olan akılsız, ilimsiz ve şuursuz toprak, su, hava ve ateş gibi varlıkları en mükemmeli işlerde istihdam eder ki akıllı insanlar onların arkasında Allah'ın ilim, irade ve kudretini görsün.
32. Yüce Allah bir şeyden her şeyi yaratır. Bir topraktan bütün mahlûkatı çıkarır. Her şeyi bir şey yapar. İnsanın yediği bütün gıdalardan sonuçta bir insan bedeni yapar ta ki akıl sahipleri bundan kudretini ve her şeyin sahibi ve hâlıkı olduğunu, şeriki ve naziri olmadığını idrak etsinler.
33. Yüce Allah bir mahlûkun imdadına bütün kâinatı koşturur. Bir şeyin varlığını ve yaratılışını bütün eşyaya ve kâinatın tümüne bağlar, ta ki akıl sahipleri bundan Allah’ın birliğini, her şeyi yaratamayan ve her şeye hükmetmeyen bir şeyi yaratamadığını bilsin ve idrak etsin.
Etiketler: Allah birdir Allah'ın Sıfatları Allah'ın isimleri Zati Sıfatlar Subuti Sfatlar Fiili Sıfatlar |
