M. Ali KAYA

Bir gün Rasûlullah’ın (sav) huzurunda oturmak¬ta iken elbiseleri bembeyaz, saçları simsiyah, üzerinde yolculu¬ğun etkileri görülmeyen ve aramızdan kimsenin tanımadığı bir adam çıkageldi. Rasûlullah’ın (sav) yanına oturdu. İki dizini onun dizlerine dayadı, ellerini dizleri üzerine koyarak şöyle dedi: “Ya Muhammed, bana İslâm hakkında haber ver. Rasûlullah (sav) şöyle buyurdu: "İslâm, Allah'tan başka ilâh olmadığına, Muhammed'in Allah'ın rasûlü ol¬duğuna, şahidlik etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, ramazan orucunu tutman, Beyt'i haccetmendir." Adam: Doğru söyledin, dedi. Adama hayret ettik. Hem soru soruyor, hem de söylediğini doğruluyordu. Yine sordu: O halde bana imandan haber ver. Resulullah (sav) şöyle buyurdu: "İman, Allah'a, me¬leklerine, kitaplarına, Peygamberlerine ve âhiret gününe iman edip hayrıyla, şerriyle kadere de inanmandır." Adam: Doğru söyledin, dedi. Bu se¬fer: O halde bana ihsana dair haber ver, dedi. Peygamber (sav) buyurdu: “İhsan, Allah'a O'nu görüyormuşsun gibi ibâdet etmendir. Sen onu görmüyorsan da o seni görür." Adam: O halde bana Kıyametten haber ver, dedi. Hz. Peygamber şöyle buyurdu: "Bu konuda kendisine soru sorulan sorandan daha bilgili değildir." Adam: O halde bana onun alâmetleri hak¬kında haber ver, dedi. Resulullah (sav) şöyle buyurdu: “Cariyenin efendisini do¬ğurması, çıplak ayaklı, giyimsiz, fakir koyun çobanlarının yüksek bine yap¬makta birbirleriyle yarıştıklarını görmendir” dedi. Sonra o adam geçip gitti. Bu durumun üzerinden bir süre geçtikten sonra Resulul¬lah (sav) buyurdu: "Ya Ömer, o soru soran kişinin kim olduğunu biliyor musun?" Ben: Allah ve Rasûlü daha iyi bilir, deyince şöyle buyurdu: "O Cibril idi. Size dininizi öğretmek üzere geldi. (Müslim, İman,1; Nesai, İman, 6; Ebu Davud, Sünnet, 17; Tirmizi, İman, 4; İbn-i Mâce, Mukaddime, 9)

Hadisin Açıklaması:
Bu hadis-i şerif İslam dininin temel şartlarını ortaya koymaktadır. İbn Dakiki'1-İd (ra) şöyle demektedir: “Bu, çok önemli bir hadistir. Yerine getirilmesi gereken zahir ve bâtın bütün amelleri kapsamaktadır. Şeriat'ın bütün ilimleri buna râcidir ve bundan dal¬lanıp budaklanmaktadır. Çünkü bu hadis, bütün Sünnet bilgisini toplamış ve ihtiva etmektedir. O adetâ Sünnet'in anası gibidir. Fatiha sûresinin Kur'ân'ın manalarını topluca ihtiva ettiğinden dolayı “Kur'ân'ın anası” adı¬nı alması gibi. (İbn-i Dakîku’l-Îd, Şerh-u Erbaîn-u Nevevi, 8)

Hadis, dinin tamamını ortaya koyarak sistemleştirmiştir. Din, İman, İbadet ve Ahlak olmak üzere üç temel direk üzerinde bina edilmiştir. Bu cihette hadisin dinde mevkii büyüktür. Bu sebepledir ki peygamberimiz (sav) hadisin sonunda “Cebrail (as) size dininizi öğretmek için geldi” buyurmuştur. İmam Nevevî (ra) hadis-i şerifin ilim, marifet, âdâb ve ahlak inceliklerini ihtiva ettiğini ve İslâm’ın aslını teşkil ettiğini ifade etmiştir. (Nevevî, Müslim Şerhi, 1:135)

İslam: Allah’a teslim olmak anlamında bir kelime olup imandan sonra Allah’ın emirlerine teslim olmayı ve farzları yapıp haramlardan kaçınmayı anlatmaktadır. Şartları hadiste ifade edildiği gibi, namaz kılmak, oruç tutmak, zekât vermek ve hacca gitmektir. Bunları yapan kimse Allah’ın bu emirlerine teslim olmuş demektir. Kelime-i şahadet ise imanın altı şartına inanmanın ifadesidir. Kişi inancını kelime-i şahadet ile ilan eder.

İslam’ın şartlarının her biri ibadetin bir nevini temsil eder. Kelime-i Şahadet kalbin imanını dil ile ifade etmektir. Bu zikirdir ve dilin ibadetidir. Namaz ve oruç bedenin ibadetidir. Zekât malın ibadetidir. Hac ise hem beden hem de malın ibadetidir. Namaz günlük, oruç senelik, zekât yıllık ve hac ömürlük bir ibadettir.

İslam’ın şartları Allah’ın farzlarını anlatır. Amel-i Salih sayılırlar. Bir de Allah’ın yasakları vardır ki bunlar, içki, kumar, faiz, zina, sirkat, iftira ve katl gibi haramlardır. Bunlardan kaçınmak ise takvadır. Bediüzzaman Said Nursi hazretleri “Farzları yapan, haramlardan kaçan kurtulur” buyurmuştur. Yine Bediüzzaman “Takva menhiyat ve günahlardan sakınmak, amel-i salih ise emir dairesinde hareket ve hayrat kazanmaktır” buyurarak takva ve amel-i salihin tarifini yapmıştır.