M. Ali KAYA
Hz. Ebu Hureyre (ra) anlatıyor: “Ey Allah’ın Resulü, ben genç biriyim ve günahtan korkuyorum. Evlenecek imkânım da yoktur. Kendimi hadım edeyim mi?” dedim. Peygamberimiz (sav) sustu, bir şey demedi. Ben soruyu birkaç defa tekrar ettim. Sonunda “Ya Ebâ Hureyre! Senin karşılaşacağın şey hususunda artık kalem kurumuştur. Bu durumda ister hadımlaş, ister bırak” buyurdular.” (Buhari, Nikâh, 8; Nesai, Nikâh, 4)

Hadisin Açıklaması:
Yüce Allah her insanı bir iş için yaratmış ve onun karakterini, huyunu ve kaderini, yani yapacağı işini yazmıştır. Her insan karakterine ve huyuna göre hareket eder. Can çıkar ama huy çıkmaz, yani karakteri değişmez. İnsanın nefsine karşı vazifesi nefsini ıslah etmektir; öldürmek ve karakterini değiştirmek değildir. İnsan Allah’ın kendisine verdiği göz, kulak, hayal ve hafıza gibi aza ve aletlerini hayırlı işlerde, amel-i salihi kazanmada çalıştırdığı gibi, öfke, şehvet, hırs, muhabbet ve sevgi gibi duygularını da Allah rızasını kazandıracak, nefsini ıslah edip ruhunu kemâlata sevk edecek şekilde kullanmak, yüzlerini şerden çekip hayra çevirmektir. İnsan akıl ve iradesinin görevi duygularını, aza ve aletlerini yönlendirmektir.

Bediüzzaman Said Nursi hazretleri “Cenab-ı Hakkın sana in'âm ettiği vücudun, cismin, âzaların, malın ve hayvânâtın ibâhadır, temlik değildir. Yani, istifaden için kendi mülkünü senin eline vermiş, istifade et diye ibâha etmiş. Senin gibi, idare etmekten hakikaten âciz ve tedbirden cidden câhil bir şahsa temlik etmemiş. Çünkü mülk olarak verseydi, idaresini sana bırakmak lâzım gelirdi” demektedir. Buna göre Yüce Allah’ın istifade etmek üzere bize emanet ettiği vücut, mal ve azalarımızı onun razı olacağı şekilde kullanmamız gerekmektedir.

Yine Bediüzzaman’ın dediği gibi, “Madem sana verilen hayat ve hayatın levâzımatı temlik değil, ibâhadır. Elbette ibâhanın düsturuyla hareket etmek lâzımdır. Yani, nasıl bir zat, ziyafete misafirleri dâvet eder. Onlara, meclis ziyafetindeki eşyadan ve ziyafetten istifadeyi ibâha ediyor, temlik etmiyor. İbâha ve ziyafetin kaidesi ise, mihmandarın rızası dâhilinde tasarruf etmektir. Öyleyse israf edemez, başkasına ikram edemez, sofradan kaldırıp başkasına sadaka veremez, dökemez, zâyi edemez. Eğer temlik olsaydı, yapabilirdi ve kendi arzusuyla hareket edebilirdi. Aynen bunun gibi, Cenab-ı Hak sana ibâha suretinde verdiği hayatı intiharla hâtime çekemezsin, gözünü çıkaramazsın ve mânen gözü kör etmek demek olan gözü verenin rızası haricinde harama sarf edemezsin. Ve hâkezâ, kulağı ve dili ve bunlar gibi cihazâtı harama sarf etmekle mânen öldüremezsin. Ve eti yenilmeyen hayvanını lüzumsuz tâzip edip katledemezsin. Ve hâkezâ, bütün sana verilen nimetler, bu misafirhane-i dünyanın sahibi olan Mihmandar-ı Kerîm-i Zülcelâlin kavânîn-i şeriatı dairesinde tasarruf etmek gerektir.” (Lem’alar, 2005, s. 334-335 )

Bu nedenle şu dünya hayatında en bahtiyar odur ki, dünyayı bir misafirhane-i askerî telâkki etsin ve öyle de iz'an etsin ve ona göre hareket etsin. Ve o telâkki ile, en büyük mertebe olan mertebe-i rızâyı çabuk elde edebilir. Kırılacak şişe pahasına daimî bir elmasın fiyatını vermez; istikamet ve lezzetle hayatını geçirir.

Evet, dünyaya ait işler, kırılmaya mahkûm şişeler hükmündedir. Bâki umur-u uhreviye ise, gayet sağlam elmaslar kıymetindedir. İnsanın fıtratındaki şiddetli merak ve hararetli muhabbet ve dehşetli hırs ve inatlı talep ve hâkezâ şedit hissiyatlar, umur-u uhreviyeyi kazanmak için verilmiştir. O hissiyatı şiddetli bir surette fâni umur-u dünyeviyeye tevcih etmek, fâni ve kırılacak şişelere bâki elmas fiyatlarını vermek demektir. Şu münasebetle bir nokta hatıra gelmiş; söyleyeceğim. Şöyle ki:

Aşk, şiddetli bir muhabbettir. Fâni mahbuplara müteveccih olduğu vakit, ya o aşk kendi sahibini daimî bir azap ve elemde bırakır. Veyahut o mecazî mahbup, o şiddetli muhabbetin fiyatına değmediği için, bâki bir mahbubu arattırır; aşk-ı mecazî, aşk-ı hakikîye inkılâp eder.

İşte, insanda binlerle hissiyat var. Her birisinin, aşk gibi, iki mertebesi var: biri mecazî, biri hakikî. Meselâ, endişe-i istikbal hissi herkeste var. Şiddetli bir surette endişe ettiği vakit bakar ki, o endişe ettiği istikbale yetişmek için elinde senet yok. Hem rızık cihetinde bir taahhüt altında ve kısa olan bir istikbal, o şiddetli endişeye değmiyor. Ondan yüzünü çevirip, kabirden sonra hakikî ve uzun ve gafiller hakkında taahhüt altına alınmamış bir istikbale teveccüh eder.

Hem mala ve câha karşı şiddetli bir hırs gösterir. Bakar ki, muvakkaten onun nezaretine verilmiş o fâni mal ve âfetli şöhret ve tehlikeli ve riyaya medar olan câh, o şiddetli hırsa değmiyor. Ondan, hakikî câh olan merâtib-i mâneviyeye ve derecât-ı kurbiyeye ve zâd-ı âhirete ve hakikî mal olan a'mâl-i salihaya teveccüh eder. Fena haslet olan hırs-ı mecazî ise, âli bir haslet olan hırs-ı hakikîye inkılâp eder.

Hem meselâ, şiddetli bir inatla, ehemmiyetsiz, zâil, fâni umurlara karşı hissiyatını sarf eder. Bakar ki, bir dakika inada değmeyen birşeye bir sene inat ediyor. Hem zararlı, zehirli birşeye inat namına sebat eder. Bakar ki, bu kuvvetli his böyle şeyler için verilmemiş; onu onlara sarf etmek, hikmet ve hakikate münâfidir. O şiddetli inadı, o lüzumsuz umur-u zâileye vermeyip, âli ve bâki olan hakaik-i imaniyeye ve esâsât-ı İslâmiyeye ve hidemât-ı uhreviyeye sarf eder. O haslet-i rezile olan inad-ı mecazî, güzel ve âli bir haslet olan hakikî inada, yani hakta şiddetli sebata inkılâp eder.

İşte, şu üç misal gibi, insanlar, insana verilen cihazat-ı mâneviyeyi, eğer nefsin ve dünyanın hesabıyla istimal etse ve dünyada ebedî kalacak gibi gafilâne davransa, ahlâk-ı rezileye ve israfat ve abesiyete medar olur. Eğer hafiflerini dünya umuruna ve şiddetlilerini vezâif-i uhreviyeye ve mâneviyeye sarf etse, ahlâk-ı hamîdeye menşe, hikmet ve hakikate muvafık olarak saadet-i dâreyne medar olur.

İşte, tahmin ederim ki, nâsihlerin nasihatleri şu zamanda tesirsiz kaldığının bir sebebi şudur ki: Ahlâksız insanlara derler, "Haset etme, hırs gösterme, adâvet etme, inat etme, dünyayı sevme." Yani, "Fıtratını değiştir" gibi, zâhiren onlarca mâlâyutak bir teklifte bulunurlar. Eğer deseler ki, "Bunların yüzlerini hayırlı şeylere çeviriniz, mecrâlarını değiştiriniz"; hem nasihat tesir eder, hem daire-i ihtiyarlarında bir emr-i teklif olur.” (Mektubat, 2004, s.55-56)

Peygamberimiz (sav) Hz. Ebu Hureyre’nin (ra) “Ey Allah’ın Resulü, ben genç biriyim ve günahtan korkuyorum. Evlenecek imkânım da yoktur. Kendimi hadım edeyim mi?” demesi üzerine susmuş bir şey söylememiş, ısrar edince de Sonunda “Ya Ebâ Hureyre! Senin karşılaşacağın şey hususunda artık kalem kurumuştur. Bu durumda ister hadımlaş, ister bırak” buyurmuşlardır. Çünkü yapılacak her şey takdir edilmiştir. İnsanın görevi kaderine karşı önlem almak değil, Allah’ın kendisini niçin yarattığının şuurunda olarak rızası çerçevesinde nefisini ve duygularını yönlendirmektir. Zira Bediüzzaman’ın işaret ettiği gibi insan açısından kader geçmişe ait hususlardır. Geleceği bilmediği için “Geleceğe teklif, vazife ve sorumluluk açısından bakılır.”