M. Ali KAYA
Kâinatın en değerli varlığı insandır. Allah kâinatı insan için yaratmış insanlığın temsilcisi olan peygamberimiz Hz. Muhammed’i (asv) huzuruna davet ederek “Sen olmasaydın kâinatı yaratmazdım” (Aclunî, Keşfu’l-Hafa, 2:164; Hâkim, Müstedrek, 2:615) buyurmuştur. Bu hadis peygamberimizin (sav) Allah katındaki yüksek mertebesini göstermekle beraber insanın kâinattaki konumunu ve değerini ortaya koymaktadır. Bu kadar değerli olan insanın hayat hakkının ne kadar kutsal olduğunu daha önce “Hayat Hakkının Korunması” başlıklı makalemde izah etmiştim. Bu makalede ise insan sağlığının korunmasının ne kadar önemli olduğunu anlatmaya çalışacağım. Her şeyden önce yüce Allah Kur’ân-ı Kerimde “Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın” (Bakara, 2:195) buyrularak bilerek tehlikeye atlamayı yasaklamıştır. Burada sakınılması gereken tehlikenin hem maddi hem manevi boyutu olduğunu ifade eden müfessirler insanın kendisini hem bedine zarar verecek tehlikelerden hem de ruh sağlığını bozacak manevi tehlikelerden uzak durmasının istendiği yorumunu yapmaktadırlar. İnsan kendi hayatına son vererek intihar edemez. Peygamberimiz (sav) “intihar etmenin cezasının cehennem olduğunu” (Buhari, Tıp, 56; Müslim, İman, 175) bize haber vermiştir.

İnsanın hayatını koruma yanında hastalık ve kaza tehlikelerinden de korumakla mükelleftir. Peygamberimiz (sav) “cüzzamlıdan uzak durmasını, taun hastalığı olan yere girilmemesi gerektiğini” (Buhari, Tıbb, 31) söyleyerek hastalıklardan korunmayı emretmiştir. Bu bedensel maddi korunmayı anlatmaktadır.
 

İnsan manevi olarak aklını, kalbini ve ruhunu küfürden, şirkten ve yanlış bilgi ve düşüncelerden de koruması emredilmiştir. Aklı, dini ve namusu korumak dinin amacıdır. Bu amaç da ruhu küfürden, aklı dalaletten ve ailevi ve toplumsal ahlakı korumakla da mükelleftir.

Peygamberimiz (sav) “İki büyük nimet vardır ki insanların çoğu bunun değerini bilmezler. Birincisi sağlık, ikincisi boş vakit” (Buhari, Rikak, 1; Tirmizi, Zühd, 1) buyurmuşlardır. İnsana Allah’ın verdiği nimetlerden “imandan sonra en değerlisi sıhhat” (Tirmizi, Daavât, 105, 128) olduğunu söyleyen peygamberimiz (sav) “Allahım! Vücuduma, kulağıma, gözüme afiyet ver” (Ebu Davud, Edeb, 101) şeklinde dua etmiş ve bize de “Allah’tan af ve afiyet isteyiniz” tavsiyesinde bulunmuştur.

Sıhhatli yaşamak için öncelikli olarak hastalıklardan korunmak gerekir. Koruyucu hekimlik hekimliğin en önemli tarafıdır. Dinimiz öncelikli olarak insan sağlığını korumak için “temizliği imanın yarısı” (Müslim, Tahare, 1) kabul etmiştir. Hastalıkların büyük bir kısmı temizliğe dikkat etmemekten kaynaklanır. Abdest, gusül, tırnak kesimi, beden temizliği hastalıkların büyük bir kısmını önleyici yönü vardır.

Hastalıkların büyük bir kısmı ağız yoluyla giren mikroplardan kaynaklanır. Peygamberimizin (sav) “Misvak kullanın, misvak ağzı temizler” (Buhari, Savm, 27) buyurarak diş ve ağız temizliğini emretmesinin bir hikmeti de budur. Hastalıkların büyük bir kısmı tıka basa yemekten kaynaklanmaktadır. Bu konuda da peygamberimizin (sav) “Hiçbir insan midesinden daha kötü bir kap doldurmamıştır. Kişiye vücudunu ayakta tutacak kadar yiyecek yeterlidir. Şayet çok yemek istiyorsa midesini üçe ayırsın. Üçte birini yemekle, üçte birini su ile, üçte birini de hava ile doldursun” (Tirmizi, Zühd, 47; İbn-i Mâce, Et’ime, 50) buyurarak yemek konusunda dikkat etmemiz gereken hususları ders vermiştir.

Bütün bunlara rağmen kişi hasta olursa o zaman tedavi olmamız emredilmiştir. Peygamberimiz (sav) “Ey Allah’ın kulları! Tedavi olunuz. Her derdin devası ve her hastalığın şifası vardır” (Ebu Davud, Tıp, 1) buyurur.

Bütün bunlardan anlıyoruz ki insan hayatı ne kadar önemli ise o hayatı korumak da o kadar önemlidir. Bu sebepten dolayıdır ki sağlığa zarar veren ve bağımlılık yapan her türlü kötü alışkanlıklar, içki, sigara gibi zararlı alışkanlıklar ile insanın ruh sağlığına zarar veren zina ve kumar gibi şeylerin tümü dinimizce yasaklanmıştır.