Mustafa CAN
Bediüzzaman Said Nursi hürriyetçi ve demokrattır. “Ben dindar bir cumhuriyetçiyim” diyen Bediüzzaman “isim ve resme” değil içeriğe ve ilkelere önem verir. “Tebeddül-ü esma ile hakikat değişmez” buyurarak önemli olan hakikat olduğunun altını çizmiştir. Bediüzzaman fani şahsiyetlerin değil baki hakikatlerin arkasına takılmamız konusunda bizleri irşat etmiştir. “Baki hakikatler fani şahsiyetlere bina edilmez” buyurmuşlardır.

Bediüzzaman’ın siyasi yaklaşımı da şahıs odaklı değil, fikir odaklıdır. Önemli olan kimin ve hangi fırkanın iktidar olacağı değil, ne yapacağı ve hangi ilkelere göre hareket edeceğidir. Önemli olan şahıs değil vasıftır. Mesele şahısların hâkimiyeti değil, prensiplerin hâkimiyetidir. Yüce Allah Kur’ân-ı Kerimde mü’minlerin kimliklerini ve şahıslarını değil, vasıflarını saymaktadır. “Şu vasıfların taşıyan mü’mindir” “bu vasıfları taşıyanlar mü’min değildir” şeklinde taşıdıkları vasıflarına göre değerlendireceğini açıkça belirtmektedir. Bu ölçülere aynen uyan Bediüzzaman da demokratların vasıflarını ortaya koymuş, bu vasıfları taşıyanların kimliklerini de açıkça belirtmiştir. Bu sebeple Risale-i Nurlarda Demokrat Parti ve Adnan Menderes isimleri çokça geçmektedir. (Emirdağ Lâhikası, 2006, s. 227, 523, 535, 746) 

 
Bediüzzaman’ın siyasi hayattaki ölçüsü dindarlık değil, demokratlıktır. Ortaya koyduğu vasıflara uyan demokratları da hem parti ismi olarak hem de şahıs olarak zikretmekten çekinmemiştir. Bunu yaparken hak ve hakikat namına hareket etmiş ve hakkın hatırını üstün tutmuştur. Çünkü demokrasinin hâkimiyeti demokratlık iddia edenlerin hâkimiyeti değil, demokratik prensiplerin hâkimiyetidir. Demokratik prensiplerin hâkim olmasıyla demokrasi hâkim olur.

Öyle ise Bediüzzaman’a göre demokrat olmanın ölçüleri ve demokratların vasıfları nelerdir? Bu hususu Risale-i Nurlardan araştırdığımız zaman karşımıza şunların çıktığını görürüz.

1. Din ve Vicdan Hürriyetine taraftar olmak: Bu taraftarlığını da icraatları ile göstermektir. Nitekim DP her türlü baskı ve tehdide aldırmayarak ezanı aslına çevirerek okullara “Din Dersleri” koyarak bunu ispat etmiştir. Bediüzzaman da onlara teşekkür etmiş ve demokrat olarak onları görmüştür. (Emirdağ Lâhikası, 2:20, 24) DP bundan dolayı gerek İmam-Hatipleri açarak gerekse İlahiyat Fakültelerini açarak bu konuda samimi olduğunu göstermiştir. Daha sonra AP ve DYP bu samimiyeti icraatları ile ortaya koymuş ve demokrat olduklarını ispat etmişlerdir. 

2. Hürriyetçi olmak: Hürriyeti kendileri için değil, herkes için istemek ve tam olarak “hürriyet-i şer’iye” dediği kâmil manadaki hürriyete taraftar olmaktır. (Emirdağ Lâhikası, 2:20) Demokratlar bu konuda da “Yürümekle yollar aşınmaz” ve “Demokrasilerde çareler tükenmez” cümleleri ile hürriyetçi olduklarını ispat etmişlerdir.
 
3. Eski Tahribatı Tamire Çalışmak: Din, vatan ve milletin zararına ülkede yapılan inanç, ahlak ve manevi değerlere yapılan tahribatı tamire çalışmak. Bunu da fiilen icraatları ile göstermektir. (Emirdağ Lâhikası, 2:20) Yoksa herkes zaten böyle bir iddia ile ortaya çıkmaktadır. CHP’nin 1950 öncesi yaptıkları tahribatı tamir edenler DP ve AP olmuştur. Bu konudaki samimiyetlerini de fiilen icraatları ile ispat etmişlerdir.

4. Şeâir-i İslamı İhya Etmek: Şeâir denen dinin topluma ve sosyal hayata bakan yününü ihya etme konusunda samimi olmaktır. (Emirdağ Lâhikası, 2:24) Çünkü demokrasinin gereği idare ettiği toplumun dini yaşamalarına imkân hazırlamaktır. Bunlar da din eğitimi, ezan, cami ve başörtüsü gibi sosyal hayata bakan yönüdür. DP bunu yaptığı için Bediüzzaman liderlerinin, milletvekillerinin ve yöneticilerinin hatalarına bakmayarak onlara destek vermiştir. Daha sonra Din Derslerini yaygınlaştırmak, İmam-Hatip ve İlâhiyatları açmakla AP ve DYP bu konuda demokrat olduklarını ispat etmişlerdir.

5. Komünistlik, Masonluk ve Dinsizlik Cereyanına Karşı Olmak: (Emirdağ L, 2:24) Bir ülke için en tehlikeli durum dinsizlik ve imansızlıktır. Anarşi ve terörün kaynağı imansızlıktır. Bir de kökü dışarıda olan bölücü cereyanlardır ki bunların başında Komünistlik, Masonluk ve İfsat Komitesi gibi cereyanlardır. DP siyasetleri gereği bu iki cereyana siyasetlerince karşı oldukları için açıkça desteğini vermiştir. AP ve DYP’nin icraatları bunu ispat eder. Solun DP, AP ve DYP düşmanlığı yapmalarının ve bölmeye çalışmalarının sebebi zaten budur.

6. İttihad-ı İslam Cereyanına Tabi Olmak ve Âlem-i İslamı Arkasına Almak: (Emirdağ L, 2:24, 208) İttihad-ı İslam Cereyanı siyasi bir slogan olmayıp İslam dünyası ile olan ilişkilerin tümünü içine alan diplomatik bir yaklaşımdır. DP bunu yaptığı için Bediüzzaman onları Demokrat olarak nitelemektedir. Türkiye’nin İslam ülkeleri ile barışması ve iyi ilişkilere girmesi DP ve AP ile olduğu herkesin malumudur.

7. Ayasofya’yı beş yüz sene devam eden vaziyet-i kutsiyesine çevirmek: (Emirdağ, 2:24) Ayasofya’yı aslına ve vaziyet-i kutsiyesine çevirmeye çalışan DP’nin devamı olan AP olduğu sabittir. Hatta 80 ihtilali öncesi Ayasofya’nın bir bölümünü camiye çevirerek Ayasofya minarelerinden ezanı okutmaya başlamıştı. İhtilalden sonra yeniden kapandı. Böylece AP demokrat olduğunu göstermiştir.

8. Memuriyeti millete hizmet olarak görmek ve millete hizmeti esas almak: (Emirdağ Lâhikası, 2:163) Millete hizmet için yol, fabrika ve iş sahası açarak hizmet etmiştir. Peygamberimizin “kavmin efendisi ona hizmet edendir” hadisini kendisine rehber edinenlere Bediüzzaman Demokrat adını vermiştir. DP ve devamı olan AP ve DYP ayırım gözetmeden bunu en güzel şekilde ispat etmiştir. 
  
9. Risale-i Nurlara ve Nur Talebelerine Taraftar Olmak: (Emirdağ L, 208) Demokratlar dine taraftar oldukları gibi bu konuda samimi oldukları için Risale-i Nurları ve Nur talebelerini takdir ederler. Demokrat olmayanlar ise kendi siyasi düşüncelerine destek olmadıkları için Nur talebelerini sevmezler. Bilakis onları kendi siyasi düşüncelerinin iktidarına engel görürler ve bundan dolayı siyaset yapmakla suçlarlar.

10. Eğitime ve bilhassa Doğu Üniversitesine Önem Vermek: (Emirdağ, 185) Bediüzzaman Abdülhamit döneminden itibaren Doğuda Üniversite açılması için çalıştığı halde ancak 1954 yılında DP tarafından bu isteğine cevap verilerek Erzurum Atatürk Üniversitesi kurulmuştur. Daha sonra doğuda açılan üniversitelerin çoğu yine AP döneminde olmuştur. Bu sebeple Bediüzzaman’ın bu kriterine DP ve AP mazhar olmuştur.

11. Irkçılığa, Dini Siyaset Alet etmeye Karşı olmak ve İslam Kardeşliğini Esas Almak: (Emirdağ, 172)
Bediüzzaman yukarıda vasıfları bulunan Demokratları “Vatan, Kur’ân ve İslamiyet nâmına” destek olmuştur. (Emirdağ Lâhikası, 2:206)