M. Ali KAYA
Hasan-ı Basri’nin (ra) Halife Ömer b. Abdülazize Nasihatı:
Ey müminlerin emiri, bil ki, Allahü teâlâ, halifeyi, zâlimlere, haksızlıklara mani olucu, zayıflara yardımcı, darda kalanlara destek olarak yaratmıştır. Kendi malını nasıl korur ve evladına nasıl şefkatli davranırsa, halka da öyle davranır. O, bedendeki kalb gibidir. Uzuvlar onun iyi olmasıyla iyi olur, bozulmasıyla bozulur.

Halife, Allahü teâlâya itaat eder.Emrindeki halkı da ona itaate sevk eder. Rabbimiz, kötülüklerden sakınılması için cezalar emretti. Bunu uygulayacak olanların suç işlemesi yakışır mı? Ölümü, ölüm anında yakınlarının sana yapacakları yardımın azlığını ve ölümden sonrasını düşün. Ölüme ve ondan sonrasına hazırlık yap. İyi bil ki, ölümü müteakip bir yere gireceksin. Orada uzun müddet kalacaksın. Dostların yalnız bırakacak, tek başına orada kalacaksın.
 

Kişinin kardeşinden, ana-babasından, çoluk-çocuğundan kaçacağı günde, sana yardımcı ve dost olacak şeyi hazırla. Herkesin diriltilip gizli olan şeylerin ortaya çıkarılacağı günü hatırla. Artık o zaman bütün sırlar açılmış olacaktır.

Ecel gelip çatmadan ve fırsat elde iken Allahü teâlânın kullarına adaletle hükmet.
Senin felaketine sebep olan şeylerden istifade eden insanlar seni gaflete düşürmesin.
Kendileri dünya menfaatlerine kavuşmak için, seni ahirette kavuşacağın nimetlerden uzaklaştırırlar.

Bugünkü gücüne kuvvetine bakma, ahirette halinin ne olacağını düşün, ona göre iş yap.
Bir ağ gibi seni saran ölüm her an yaklaşmaktadır. Hesap vereceğini unutma!

Ebu Yusuf’un (ra) Hârun Reşid’e Tavsiyesi:
Yâ Emire’l-Mü’minin! Allah’a şükret ki sana en büyük vazifeyi verdi. Sevabı sevapların en büyüğü, cezası da cezaların en dehşetlisidir. Yâ emir, şu hususlara riayet edersen görevini en güzel şekilde ifa etmiş ve Allah’ın rızasını kazanmış olursun.

1. Peygamberimizin (sav) “Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünden mesuldür” hadisini kendine rehber et.

2. Bina adalet ve doğruluk harcından mahrum temeller üzerine kurulursa Allah o binanın temellerini bozar, yapanların ve yapılmasına yardım edenlerin üzerine yıkılır.

3. Allah’ın sana tevdi ettiği vazifeleri ihmal ederek hakların zayi olmasına sebep olma. İzn-i ilâhi ile kuvvet ve kudret doğru ve adil iş yapmaya bağlıdır.

4. Bu günün işini yarına bırakma, aksi takdirde işleri ve hakları zayi etmiş olursun. Ecele iş ve amel ile koş. Çünkü ecel geldikten sonra iş ve amel yoktur.

5. Ahirette en mesut idareci emri altındakileri en mesut eden kimsedir. Hak yoldan ayrılma, aksi takdirde yönettiğin kimseler de hak yoldan ayrılırlar.

6. Ahiret işini dünya işine tercih et.

7. Öfke ve heva ile emir vermekten ve iş yapmaktan sakın.

8. Yakın ve uzak insanlara Allah’ın emrine göre eşit muamele et. Adaleti tatbik etmede hiçbir kötüleyicinin kötülemesinden korkma.

9. Daima temkinli, tedbirli ve korkulu ol. Temkinli olmak dil ile değil, kalp iledir. Rahmetinden ümitvar olarak ve azabından korkarak Allah’a sığın. Kim Allah’a sığınırsa Allah onu korur.

10. Daima iyi bir akıbet, sağlam bir gidiş, zayi olmayacak bir iş için çalış. Nihayet o günde bütün mahlûkat Allah’ın huzurunda zillet ve zillet ve meskenet içinde dururlar. Onun hükmünü beklerken azabından korkarlar.

11. Kıyamet gününde o korkunç durak yerini bilip de amel etmeyen ve yararlı iş yapmayan kimsenin duyacağı hasret ve nedamet sonsuzdur. Düşünene bunlar kâfidir.

12. Şunu iyi bil ki, “Din gününün hâkimi” kulların evlerine ve mevkilerine göre değil, ancak amellerine göre muamele edecektir. Peygamberimiz (sav) buyurdular ki “Her insan kıyamette dört şeyden sorulmadan bırakılmaz. Ömrünü nerede ve nasıl tükettiği, ilmiyle ne gibi amel ettiği, malını nerede kazanıp nerede harcadığı, vücudunu ve sıhhatini nasıl değerlendirdiği.”