M. Ali KAYA
Hz. Ebubekir (ra) peygamberimizin (sav) en yakın dostu ve istişare arkadaşı olmakla üstünlüğü apaçık olduğundan dolayı sahabeler onun hilafeti konusunda ittifak etmişlerdir. Peygamberimiz (sav) “Ümmetim dalalet üzere ittifak etmez” (Ebu Davud, Fiten, 1; Keşfu’l-Hafa, 1288) buyurmuşlardı. Bir kısım tarihçiler Hz. Ali’nin (ra) peygamberimizin (sav) techiz ve tekfini ile ilgilendiği ve daha sonra “Kur’ân-ı Kerimi iki sahife arasında yazıp toplamadan evimden çıkmayacağım” diye altı ay evinden çıkmamasını ve biatı sonraya bırakmasını siyasi olarak muhalefete bağlamaları ise yanlıştır. Nitekim Hz. Ali (ra) pek çok seçkin sahabenin huzurunda Hz. Ebubekir’e (ra) biat etmiştir. (El-Bidaye ve’n-Nihaye, 892) şayet Hz. Ebubekir’in (ra) hilafetinde bir haksızlık görseydi hayatı pahasına da olsa asla biat etmezdi. Hz. Ali (ra) şahsiyeti ve hakkı müdafaadaki gayreti buna engel olurdu. Hâlbuki Hz. Ali (ra) Hz. Ebubekir’in ve diğer halifelerin Şeyhu’l-İslamlığını ve danışmanlığını yapmıştır.

Hz. Ebubekir’in (ra) seçiminin isabeti daha sonra anlaşılmıştır. Hz. Ebubekir’in (ra) dirayeti sayesinde pek çok ihtilafın ve fitnenin önü alınmış ve Kur’ân-ı Kerimin toplanmasını sağlayarak en büyük hizmeti yapmıştır. Yalancı peygamberler fitnelerini bastırmış ve Hz. Üsame’nin ordusunu Bizans üzerine tereddütsüz göndererek peygamberin (sav) vefatından sonra Bizans’a gözdağı vermiş ve Arapların kuvve-i mâneviyelerini güçlendirdi ve müslümanların birliğini sağlamıştır.

Hz. Ömer’in (ra) seçimi Hz. Ebubekir tarafından tavsiye etmiş ve sahabeler tarafından seçilerek hilafet makamına gelmiştir. Hz. Ömer’in (ra) hilafetinde de sahabelerin ittifakı ile seçilmişlerdir. (Buhari, Ahkâm, 51; Müslim, İmare, 2)

Hz. Ömer (ra) ise kendisinden sonra veliaht tayin etmemiş ve işi “Şuraya” havale etmiştir. Sahabeler de öncelikli olarak “Aşere-i Mübeşşere”den ve şura üyelerinden “altı kişi” seçerek halife adayını tespit etme ve belirleme hakkını onlara vermiştir. Onlar da Hz. Osman ile Hz. Ali’yi halife adayı olarak belirlemiş ve bu iki şanlı sahabe ile görüşerek onların yönetim konusunda kararlılıklarını anlamaya çalışmışlardır. Sonunda Hz. Osman’ı aday olarak kesinleştirdiklerini deklare etmişlerdir. Sebebi sorulunca da “Ali ‘elimden geldiği kadar’ diyerek tereddüt göstermiştir. Osman ise daha kesin konuştu” demişlerdir. Böylece altı kişilik heyet adayı belirlemiş ve şuraya sunmuş, sahabeler de belirlenen adaya ittifakla biat etmişlerdir. Bu da bir sahabenin icması sayılmıştır.

Hz. Osman’ın şahadetinden sonra Ensar ve Muhacirinden olan sahabeler birer heyet halinde Hz. Ali’nin yanına geldiler ve ondan hilafet görevini almasını rica ettiler. Hem peygamberin (sav) damadı, hem sahabeler içinde ilim ve şecaatte ileri olması, hem Kureyş’in en seçkinlerinden olduğu için anarşi ve fitneyi ancak kendisinin yatıştırabileceği ve asayişi temin edebileceğini, kendilerinin de yardımcı olacaklarını ifade ettiler. Hz. Ali istemeyerek kabul etti ve tüm sahabelerin biatını/onayını alarak göreve başladı. Ancak Hz. Ali’ye ilk biat edenler Hz. Zübeyir ve Hz. Talha olduğu halde daha sonra bu biatı bozarak Hz. Aişe (ra) ile ilk isyan eden de onlar olmuştur. Ancak “Cemel” olayından sonra pişman olmuş ve barış çabasına giriştikleri anda fitneciler tarafından şehit edilmişlerdir. Böylece fitnecilere bilmeyerek alet olmuşlardır. Hz. Talha (ra) Cemel’de son nefesini verirken Hz. Ali’nin (ra) ordusunda bulunan bir gence elini uzatarak “Uzat elini sana biat edeyim” (El-Kâmil, 3:132) demiştir.

Hz. Ali’nin (ra) hilafetinde ittifak ve icma vardır. Zira sahabeler Hz. Ali’nin (ra) hilafeti Hz. Osman (ra) ile beraber belirlenmiş ve o şehit edilince bu durumda hilafet hakkı Hz. Ali’ye (ra) kalmıştı.

Hulefa-i Raşidin hem “Aşere-i Mübeşşere”den olması, hem hilafete layık olmaları, hem sahabenin icması ile seçilerek gelmeleri ve hilafet döneminde yaptıkları hizmetleri ile hilafet sırasına göre faziletlidirler. En faziletlisi Hz. Ebubekir’dir. (ra) Sonra Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali (ra) gelir. Bu nedenle sahabelerden hiç kimseye dil uzatılmamalıdır, onlar adil oldukları için daima hayırla anmak vaciptir. Peygamberimiz (sav) “Sahabelerim yıldızlar gibidir; hangisine uyarsanız doğru yolu bulursunuz” buyurarak onların hiçbir zaman doğru yoldan ayrılmayacaklarını ifade etmiştir.

Sonuç olarak hilafet seçimle tahakkuk eder. “Hulefa-i Raşidin” seçimle gelmişlerdir. Seçim devlet başkanı olmak için şarttır. Bu da zamanımızda “Demokrasi” ile olur. bu nedenle demokrasiye sahip çıkmak ve içini “adalet, hürriyet, doğruluk, hukukun üstünlüğü” ile doldurmak ve gelişmesine çalışmak müslümanların siyasi hedefi olmalıdır.