Halife Ömer b. Abdülaziz, Hasan-ı Basrî 'den, (ra) adaletli bir halifenin vasıflarını saymasını istemiş, Hasan-ı Basrî de ona şunları yazmıştır:

«Ey müminlerin emiri! Şunu bil ki, Allah Tealâ, adaletli halifeyi, her yoldan çıkanı yola getiren, her haksızın haksızlığına engel olan, her bozulanı düzelten, her zayıfa güç veren, her mazlumun hakkını koruyan, her yardıma koşana el uzatan bir kimse kılmıştır.

Ey müminlerin emiri! Adaletli bir halife, yanındaki devesini en güzel otlaklarda otlatan, onu, uçuruma düşecek yerlerden uzak tutan, yırtıcı hayvanlardan koruyan, sıcak ve soğuğun şiddetinden muhafaza eden, merhametli bir çobana benzer.

Ey müminlerin emiri! Adaletli bir halife, çocuklarını küçük iken beslemeye çalışan, büyüdükten sonra eğiten, hayatta iken çalışıp kazanarak ölümünden sonra onlara mal bırakmaya çalışan şefkatli bir babaya benzer.

Ey müminlerin emiri! Adaletli bir halife, çocuğunu karnında güçlüklerle taşıyan, daha sonra onu güçlüklerle doğuran, bebek iken ihtimamla besleyen, ağladığında telaşa kapılıp, sustuğunda onunla beraber sükûnet bulan, emzirilmesi icab ettiği zamanlarda onu emziren, emzirmenin fayda vermeyeceği zamanlarda ise onu sütten kesen, çocuğunun afiyette oluşuyla sevinen, şikâyetinden ızdırap duyan, şefkatli, ince ruhlu, hassas bir anneye benzer.

Ey müminlerin emiri! Adaletli bir halife, yetimler için vasiyette bulunan ve yoksullara himayeci olan, onları küçükken büyütüp, büyüdükten sonra maddî ihtiyaçlarım karşılayan bir koruyucuya benzer.

Ey müminlerin emiri! Adaletli bir halife, vücuttaki organlar içinde kalbe benzer. Kalb düzgün olunca diğer organlar da düzgün olur. Kalb bozulunca diğer organlar da bozulur.

Ey müminlerin emiri! Adaletli bir halife, Allah ile kulları ara¬sında bir vasıtadır. Allah'ın emirlerini dinler, kullarına dinletir. Al¬lah'ı görüyormuş gibi ona itaat eder ve kullarını da itaat ettirir. Al¬lah'a boyun eğer, kullarını da boyun eğdirir.

Ey müminlerin emiri! Sakın, şu köle gibi olma ki, efendisi kendisine herşeyi emanet eder, kendisinden malını ve çoluk çocuğunu muhafaza etmesini ister, fakat köle, efendisinin malını saçar savurur, çoluk çocuğunu sokaklarda bırakır, böylece efendisinin ailesi.

Ey müminlerin emiri! îyi bil ki Allah Tealâ, îslâm ceza sistemini gönderdi ki, bununla ahlâksızlıklara ve hayâsızlıklara mâni olsun. Bu sistemin hükümlerini yürütmeyi üstüne alan kişinin, bu gibi çirkin şeyleri işlemesi hiç doğru olur mu?

Yine Allah Tealâ; kullarının hayatını korumak için katillerin kısasen öldürülmeleri hükmünü göndermiştir. Kısas hükmünü uygulayacak kişinin, insanları haksız yere öldürmesi hiç doğru olur mu?

Ey müminlerin emiri! Ölümü ve ölümden sonrasını hatırla. Ölüm anındaki taraftarlarının azlığını ve ölüme karşı sana yardım edeceklerin kıtlığını düşün. Ölüm ve ölümden sonra gelecek en korkunç gün için hazırlık yap.

Ey müminlerin emiri! îyi bil ki senin, şu anda, içinde yaşadığın yerinden başka bir yerin vardır. Orada uzun zaman kalacaksın. Dost ve ahbaplarından ayrı düşeceksin. Seni sevenler, seni o yerin dibinde yalnız başına bırakacaklardır. O halde orada sana arkadaşlık edecek şeyleri hazırla. “O gün kişi, kardeşinden, anasından, ba¬basından, eşinden ve oğullarından kaçacaktır.” (Abese, 80:34-36)

Ey müminlerin emiri! “Kabirlerdeki ölüler diriltilip çıkarıldığı ve kalblerde olanlar açığa çıkarıldığı zaman...” (Adiyat,100: 9-10) sırlar ortaya çıkacaktır, Amel defteri  “Küçük-büyük hiçbir şey bırakmadan her şeyi sayar.” (Kehf, 18:49)

Ey müminlerin emiri! Şimdi sana mühlet verilmiştir. Ecel gelmeden, ümit kapıları kapanmadan, sakın ey müminlerin emiri, cahiliyye hükmüyle hüküm verme! Müminlere karşı zalimler gibi davranma! Güçlüleri zayıflara musallat etme! Çünkü o güçlüler “Bir mümin hakkında ne bir yemin gözetirler ne de bir vaad.” (Tövbe, 9:10) Aksi takdirde hem kendi günahlarını hem de başkalarının günahını yüklenirsin. Hem kendi yükünü hem de başkalarının yükünü sırt¬lamış olursun.

Senin yoksul kalmana sebep olacak şeylerle zevk-u safa sürenler ve senin, âhirette erişeceğin nimetlerin kaybolmasına vesile olacak şeyleri dünyada yiyenler seni aldatmasın. Bugünkü kuvvetine değil, yarınki kuvvetine bak. Yarın seri, ölümün pençesinde esir olacaksın. Meleklerin ve peygamberlerin de toplu olarak bulundukları, Allah'ın huzuruna varacaksın. “O gün bütün yüzler, diri ve yarattıklarının işini yürüten Allah'a dönmüştür.” (Taha, 20:111)

Ey müminlerin emiri! Her ne kadar ben, öğütlerimle, benden önce geçen akıllı insanların verdikleri öğütlere erişemediysem de, elimden gelen nasihat ve şefkati esirgemedim. Sen, beni bu mektubumla, sevgilisinin sıhhat ve afiyete kavuşmasını ümit ederek, ona, hoşlanmadığı ilaçları sunan bir doktor kabul et.

Allah'ın selâmı, rahmeti ve nimetleri, üzerine olsun ey müminlerin emiri…