Sosyal hayat sosyal münasebetlerden oluşan günlük hayattır. Günlük hayatımız ise insan ihtiyaçlarının giderilmesi amacı ile ortaya çıkan faaliyetler zinciridir. Sosyal hayat bir bütündür ve bütün insanları ve toplumları kapsar. Sosyal hayattan yoksun olmak aslında yaşamamak ve hayattan kopmak demektir.

İnsan ihtiyaçları yemek-içmek, giyinmek, korunmak ve barınmak gibi temel ihtiyaçlar üzerine kurulmuştur. Tabii ki bu en basit bir sosyal hayatı anlatmaktadır; ama bunlarsız bir hayat zaten mümkün değildir. Buların dışında eğitim, sanatsal faaliyetler ve siyasi mücadeleler de sosyal hayatın artık olmazsa olmazı konumundadır. Bunun için insanlık ne derece tekâmül ederse sosyal yaşantı ve hayat standardı da ona göre yükselmektedir.

Sosyal hayatı tanzim eden ilâhi nassların birincisini Kur’an-ı Kerim ayetleri, ikinci ve önemli bir kısmını ise peygamberin (sav) sözleri, fiilleri ve tasdikleri oluşturmaktadır.

Sosyal hayatı oluşturan ve yasalara, dayanmayan temel prensiplerin başında yardımlaşma ve dayanışma gelir. Bunlar emirle ve kanunla değil tavsiye ve teşvikle gelişir ve toplumda yerleşirler. Toplumda sevgi, saygı, hürmet ve merhameti geliştiren ve pekiştiren de bunlardır. Toplum hayatını sosyal hayat haline getiren de bu prensiplerin fertlerin kalp ve vicdanlarında yerleşmesi ve kökleşmesidir. Bu temel prensipleri kalp ve vicdanlara yerleştiren ve toplumda kökleşmesini, medeni ve sosyal bir toplum olmasını sağlayan dinler ve peygamberlerin örnek hayatları ve öğütleridir.

Peygamberimizin (sav) bu konudaki tavsiyelerinden bir kısmını şöyle sıralayabiliriz:
“Din kardeşine ikram eden, Allah’a ikram etmiş olur. Sizin hayırlınız yemek yedirendir. Size bir misafir geldiği zaman ona ikram ediniz. Her zaman veren el alan elden üstündür. Kimin yanında fazla binek varsa, onu bineği olmayana versin. Kimin de yanında fazla azığı varsa onu azığı olmayana versin.

Zan sözün en yalan olanıdır. Su-i zan etmeyiniz. Su-i zan, yanlış karar vermeye sebep olur. İnsanların gizliliklerini araştırmayınız ve kusurlarını görmeyiniz. Büyüklere saygı, küçüklere şefkat göstermeyen bizden değildir. İnsanlara teşekkür etmeyen Allah’a şükretmemiş sayılır. Hediyeleşin ki birbirinizi sevesiniz. Verilen söze uygun hareket edilmesi imandandır. Mü’min, ünsiyet eden ve kendisi ile ünsiyet edilendir. İnsanların arasına katılmayan, hoş geçinmeyen ve hoş geçinilmeyen kimsede hayır yoktur. Mü’minde her huy bulunabilir ama yalan ve hıyanet asla bulunmaz.

Ziyafet ve davetlerin en kötüsü, zenginlerin çağrıldığı, fakirlerin davet edilmediği düğün yemekleridir. Kim aç birine yemek yedirirse Allah ona cennet meyvelerinden yedirir. Kim de bir zalime yardım ederse Allah o zalimi ona musallat eder. Hata ve kusurları affetmek kişinin ancak izzet ve şerefini artırır. Affedici olun ki Allah da sizi affetsin ve şerefinizi artırsın. Cömert olun. Allah’ın verdiğinden siz de insanlara ikram edin. Cimrilikten sakının sizden öncekileri helak eden cimrilik olmuştur. Cimrilik onları kan dökmeye ve haramı helal tanımaya sürüklemiştir. Bunun için cahil cömert cimri abidden Allah katında daha değerlidir. İnsanların seni sevmesini istersen malının fazlasını insanlara ver ki insanlar seni sevsinler.

Birbirinize kin duymayınız, birbirinize haset etmeyiniz, birbirinize darılıp sırt çevirmeyiniz. Ey Allah’ın kulları kardeş olunuz. Bir müslümanın diğer bir müslümana üç günden fazla dargın durması helal olmaz. Faziletin en üstünü sana gelmeyene gitmen, seni mahrum edene vermen ve sana kötülük yapana iyilikte bulunmandır. Kişiye dinine ve dünyasına ait bir konuda itimat edilip güvenilmesi mutluluk olarak yeter. İnsanın kendisini topluma sevdirecek olan güzel ahlakı kişinin saadetindendir. Din kardeşine hakaret etmen sana kötülük olarak yeterlidir. Yapılan her iyilik de sizin için sadakadır. İyilik de iki kötü olan ifrat ve tefrit ortasındadır. Bunun için işlerin hayırlısı orta yoldur. Komşusu aç iken tok yatan bizden değildir. Geniş ev, dürüst komşu ve rahat bir binek kişinin saadetindendir. Komşusu kötülüğünden emin olmayan cennete giremez.”

Peygamberimizin (sav) muhtelif hadislerinden derlenen bu güzel tavsiyeler sosyal hayatta bizim için uyulması gereken en güzel prensiplerdir.