M. Ali KAYA

Bir insan için dört şey gereklidir. Bunlar: Birincisi Marifet ve İlim, ikincisi bu ilimle amel etmek, üçüncüsü, ilmi başkalarına öğretmek, dördüncüsü de bu konuda çekilen eza ve sıkıntılara sabretmektir.

Bu konuda delilimiz yüce Allah’ın “Asr Suresi”nde bizlerden istediği dört temel esastır.  Asr suresinde yüce Allah buyurur: “Asra yemin olsun ki, insanlar hüsrandadırlar. Ancak iman edenler, Salih amel işleyenler, hakkı tavsiye edenler ve sabrı tavsiye edenler bunların dışındadırlar.” (Asr, 103:1-3) Bu dört temel esas bir insan için yeterli olduğundan dolayı İmam-ı Şafii hazretleri “Yüce Allah başka bir şey inzal etmemiş olsaydı Asr suresi bir insan için yeterli olurdu” demiştir. Aynı şekilde İmam-ı Buhari (rh) “İlim ve marifet amelden önce gelir. Nitekim yüce Allah “Bilin ki Allah’tan başka ilah yoktur. Sonra günahın için Allah’tan af dile” (Muhammed, 47:19) buyurmuştur” demiştir.

 A- MARİFETULLAH:
Marifet’in üç temel esası vardır: Birincisi, Marifetullah… İkincisi, Marifet-i Din-i İslam… Üçüncüsü, Marifetu’n-Nebidir. Her Müslüman erkek ve kadına bu meseleleri öğrenmek ve onlarla amel etmek vaciptir. Her üçünün temel kaynağı “Marifetullah”tır. Zira Allah bilinmezse din de dinin mübelliği olan peygamber de bilinmez… 

Birincisi: Yüce Allah bizleri yaratmış, rızkımızı vermiş ve bizleri ihmal etmemiştir. Peygamber göndererek bizlere yaratılış amacımızı ve dünya ahiret saadeti için gereken şeyleri öğretmiştir. Kim bunları öğrenir, amel eder ve Allah’a itaat ederse cennete girer, isyan ederse cehennemi hak eder.  Nitekim yüce Allah buyurdu: “Biz Fir’avne elçi gönderdiğimiz gibi size de şahit olsunlar diye elçiler gönderdik.  Firavun elçiye karşı çıktı ve asi oldu. Biz de onu şiddetli bir azap ile yakaladık.” (Müzzemmil, 73:15-16)

İkincisi: Yüce Allah kendisi ile beraber bir başkasına ibadet edilmesine asla razı olmaz. Amelde ihlâs aranır. İhlâs ise sadece bir olan Allah’a ibadet etmektir. Nitekim yüce Allah buyurdu: “Gerçekten mescitler Allah içindir. O halde Allah ile beraber bir başkasına dua edip yalvarmayın” (Cin, 72:18)

Üçüncüsü: Allah’ın ve resulünün koymuş olduğu sınırlara ve çizmiş olduğu hududa uygun davranmak imanın ve itaatin gereğidir. Nitekim yüce Allah buyurdu: “Allah’a ve ahiret gününe iman eden hiç kimse Allah ve resulüne düşman olanları anne ve babaları, kardeşleri ve hemşerileri de olsalar kendilerine gerçek dost edinmezler. Hizbullah o kimselerdir ki, Allah onlardan razıdır, onlar da Allah’tan razıdırlar. Kurtulanlar ve felaha erenler de bunlardır.” (Mücadele, 58:22)

Sual: İbadet Nedir?
Cevap: İbadet, Allah’ın emrettiği şeyleri yapmak ve yasakladığı şeylerden kaçmak şeklinde Allah’a itaat etmektir.  Yüce Allah insanları iman ve ibadet etmeleri için yaratmıştır. Bu konuda yüce Allah buyurdu: “Ben cinleri ve insanları bana iman ve ibadet etmeleri için yarattım” (Zariyat, 51:56) buyurur.  İbadet Allah’a iman ve ibadeti içine alır. İnsanın her aza ve duygusunun ibadeti vardır. Kalbin ibadeti iman, bedenin ibadeti namaz ve oruç gibi ibadetlerdir. Bunun için ibadet imanı da içine alan geniş bir kavramdır.  İmanda esas olan ise “Tevhid”dir. Tevhit ise Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmamaktır. Nitekim yüce Allah buyurdu: “Allah’a ibadet edin ve ona hiçbir şeyi şirk koşmayın” (Nisa, 4:36)

Sual: Allah’ı nasıl tanımalıyız?
Cevap: Rabbimizi bize tanıttıran üç külli muarrif vardır. Birincisi kâinat kitabı, ikincisi, Kur’ân-ı Kerim, Üçüncüsü ise peygamberimiz (sav) dir. Yüce Allah’ı ayetleri ve mahlûkatı ile tanırız. Ayetleri ikiye ayrılır. Birincisi tekvinî ayetler, ikincisi ise teşrîi ayetleri.  Allah’ın “Kelam” sıfatından teşriî ayetleri, “İrade ve Kudret” sıfatından ise “Tekvinî” ayetleri zuhur etmiştir.

Yüce Allah buyurdu: “Ey insanlar! Sizleri ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize ibadet ediniz ki takva mertebesine eresiniz. O Allah ki sizin için arzı döşek, semayı binanıza dam yapmıştır. Semadan yağmuru indirerek yerden sizin rızkınızı çıkarmıştır. Öyle ise bile bile rabbinize şirk koşmayınız.” (Bakara, 2:21-22)

İbadetin Nevileri:
İbadetin pek çok nevileri vardır ki bunların tümü Allah’ın emrettiği şeylerdir. Bunlardan bazıları İman, İslam, İhsan, Dua, Havf, Reca, Tevekkül, Rağbet, Rehbet, Huşu, Haşyet, İnabe, İstiane, İstiâze, İstiğfar ve Tövbe gibi emr-i ilâhî olan hususlardır.
 
B- MARİFET-İ DİN-İ İSLAM:
İslam, Tevhit hakikatine teslim olmaktır. Bir olan Allah’a itaat ve inkıyad etmektir. Bu da üç mertebedir. Birincisi iman, ikincisi İslam, üçüncüsü ise ihsandır.

Birincisi İman: Yüce Allah’ın şu ayetinde belirtilen tevhit hakikatidir. “Allah kendisinden başka ilah olmadığına bizzat şahittir. Melekler de adalet ve hakkaniyet sahibi olan ilim adamları da Allah’tan başak ilah olmadığına, Aziz ve Hâkim olduğuna şahitlik ederler.” (Âl-i İmran, 3:18)
Yüce Allah insanların tümünü tevhide davet etmektedir. Buyurur: “Ey Ehl-i kitap! Aranızda müsavi ve ortak olan bir kelimeye gelin. Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmayı ve Allah’tan başka birbirinizi rab edinmeyin” (Âl-i İmran, 3:64) buyurur.

Peygamberimiz (sav) “İman altmış küsur şubedir. En yücesi “Lâ ilâhe illallah sözü, en aşağı mertebesi ise yoldan eza verecek şeyi kenara atmaktır. Hayâ da imandan bir şubedir” buyurarak imanın kemalinin amele ve ibadete bağlı olduğunu, her iyilik ve ahlakın imandan kaynaklandığını ve iman ile kemaline erdiğini ifade buyurmuşlardır. Ancak imanın şartlarının da “Allah’a meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere inanmak” olduğunu açıkça belirtmiştir. (Müslim, İman, 1) 

Bu husus Kur’ân-ı Kerimde sabittir. Yüce Allah buyurdu: “Birr ve takva, yüzünüzü doğuya ve batıya çevirmeniz değildir; fakat birr ve takva, Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitaplara, peygamberlere iman etmek, malını seve seve yakınlarına, yetimlere, yoksullara ve yolculara vermek, namaz kılmak ve zekât vermektir.” (Bakara, 2:177) “Biz her şeyi kader ile takdir ettik” (Kamer, 54:49)

İkincisi İslam: Bir olan Allah’a teslim olmak, elçisine itaat etmek, emir ve yasaklarını tanımak ve bunlara uymak, bir günah işlediği zaman hemen istiğfar ederek kul olduğunu kabul etmektir.  Peygamberimizin (sav) ifadesi ile “İslam, namaz kılmak, oruç tutmak, zekât vermek, hacca gitmek ve kelime-i şahadeti dili ile ifade ederek Müslüman olduğunu ilan etmektir.” (Müslim, İman,1)

Yüce Allah Kur’ân-ı Kerimde “Allah’a ve resulüne itaat edin” (Âl-i İmran, 3:32; 3:132) buyurur. Allah’a itaat Kur’an-ı Kerimin emir ve yasaklarına uymak olduğu açıktır. Peygambere itaat ise peygamberin sünnetine uymak değilse nedir?

Üçüncüsü İhsan: İhsan imanın kemal mertebesidir. Peygamberimizin (sav) ifadesi ile “Allah’ı görüyor gibi ibadet etmektir. Sen Allah’ı görmesen de o seni görüyor” (Müslim, İman,1) buyurarak bunu ifade etmiştir.

Yüce Allah buyurdu: “İyilik yapın…  Allah muhsinleri sever.” (Maide, 5:93) “Allah tava sahipleri ile ve muhsinlerle beraberdir.” (Nahl, 16:128)

C-MARİFETU’N-NEBİ (SAV):
Peygamberimiz (sav) buyurdu: “Çocuklarınızı üç şeyle terbiye ediniz. Kur’ân-ı Kerimi öğretmek, peygamber sevgisi ve ehl-i beyt sevgisi vermek…” buyurmuşlardır. Çünkü bize Rabbimizi tarif eden ve öğreten peygamberin ağzından çıkan vahy ve vahyin açıklaması olan peygamber ilhamı olan hadis ve sünnettir.  Peygamberimiz (sav) olmasaydı biz ne Kur’ânı ve ne de Allah’ı bilemez ve tanıyamazdık. Bunun için her zaman peygambere minnettar olmalı ve bunu da ona daima salâvat getirmekle göstermeliyiz.

Peygamberimiz (sav) buyurdular: “İşin başı İslam’dır. Dini ayakta tutan ise namazdır. Dinin zirvesi ise, cihaddır.” Çünkü imanı özümseyen ve benimseyen onu bir başkası ile paylaşır ve başkalarının bu güzelliklerden yararlanmasını ister. Bu ise cihaddır.

Yüce Allah dinini peygamberimiz (sav) ile tamamlamıştır. Nitekim buyurdu: “Bu gün dininizi tamamladım; nimetimi itmam ettim. Sizin için İslam dininden razı oldum.” (Maide, 5:3)